Raja HalwaniHalwani is filosofieprofessor aan de School of the Art Institute of Chicago in de VS en is een van de bekendere personen op het terrein van de filosofie van seksualiteit. Hij werkt bijvoorbeeld samen met Alan Soble.
Wat Halwani natreeft is lovenswaardig. Hij beschrijft een hele lijst van conceptuele en normatieve vragen en zegt dan:
"These are some of the main issues addressed in this book. My hope is that reflecting on them not only clarifies our thinking but also affects our values, orienting us to make changes in our actions and lives so that we treat others more justly, think of them more openly, and place the proper values on love, sex, and marriage." [mijn nadruk] (2)
Mensen vanuit een vorm van moralisme willen verbeteren is ook volgens mij hard nodig. De vraag is alleen welke waarden en normen je daarvoor gebruikt. Want wat zijn die 'proper values'? Wat noem je verbeteren?
"But sexual desire and activity have their negative aspects: sexual desire objectifies—it reduces people to their bodies, and the pleasures of sex often rise in direct proportion to its objectifying activity. Nothing can dampen sexual pleasure more than the intrusion of moral considerations for the other." [mijn nadruk] (4)
Waarom zou seksueel verlangen iemand objectiveren? Waarom seksueel verlangen alleen koppelen aan lichaam en uiterlijk? Alsof we dieren zijn. Maar mensen zijn geen dieren. Je wordt niet **alleen** verliefd om iemands uiterlijk. Halwani neemt hier kritiekloos Kants gedachtengoed over. Dit onzalige idee wordt verder uitgewerkt vanaf p. 242. Zie verderop.
Romantische liefde heeft volgens Halwani twee kanten.
"Insofar as there are two forms of romantic love, one being more passionate and sexual (which I call “RL1”) and the other being more about commitment, attachments, and companionship (“RL2”), it might be truer to understand the first form of love as a desire or a set of desires, and the second as an emotion. Here are some reasons that support this idea." [mijn nadruk] (16)
Wat volgt is een academische analyse die uitloopt op:
"To recapitulate, what characterizes RL1 and RL2 (and sets them apart from each other) is the following: RL1 (1) is a deeply passionate, almost obsessive-like state with the beloved; (2) the lover’s attention and focus is concentrated on the beloved; and (3) the lover has intense, frequent, even exclusive, sexual desire for the beloved. RL2, on the other hand, (1) is settled, calmer, and less passionate; and (2) the sexual desire for the beloved is weak (or infrequent), nonexistent, or not exclusive. Further below, I will defend an additional two characteristics: (1) that in RL1 the concern for the beloved is not necessarily for the beloved’s own sake (it is not robust), while in RL2 it is, and (2) that in RL1 there is no necessary commitment for the relationship and the well-being and happiness of the beloved, whereas in RL2 there is." [mijn nadruk] (22)
Verderop zegt hij ook nog:
"It is often thought that the distinguishing mark of romantic love from other forms of love is sex. Indeed, one of the crucial features of RL1 is the lover’s sexual desire for the beloved. The lover in RL1 has intense sexual desires for the beloved to the point of not desiring anyone else." [mijn nadruk] (73)
Hier zitten allerlei stiekeme waardeoordelen. Bijvoorbeeld: waarom zou je ineens exclusieve seksuele verlangens voelen voor iemand? Dan zeg je in feite dat je niet tegelijkertijd seksuele verlangens kunt hebben naar een ander. Mensen hebben altijd redenen voor die exclusiviteit. Maar hoe serieus moeten we die nemen? Mensen beweren van alles ('ik hou van jou'), omdat dat zo hoort. Misschien zijn er wel helemaal geen redenen voor verliefdheid en seksuele verlangens. Halwani vindt dat onmogelijk. Mensen willen die redenen:
"Third, the no-reason view puts constancy in danger: if love can appear for no reason, it can also disappear for no reason. Fourth, it puts exclusivity in danger: if x can love y for no reason, then x can love z (at the same time) for no reason. Fifth, it puts uniqueness in danger: if x can love y for no reason, then x can love z for no reason. Sixth and finally, the view goes against why people want to be loved." [mijn nadruk] (27)
Dat kan allemaal wel zijn, maar de redenen die mensen geven voor dat ze alleen vallen op die Ene zijn vaak oneerlijk. Het zijn niet meer dan woorden die mensen willen horen, want zo moet echte liefde zijn naar de heersende waarden en normen, nietwaar. En ondanks al die redenen blijkt in de praktijk liefde voor een ander net zo gemakkelijk. En welke redenen Halwani ook aanvoert — van liefde verwachten we dat die lange tijd bestaat, liefde is onvoorwaardelijk bijvoorbeeld —, ook hij moet toegeven dat die allemaal normatief en niet overtuigend zijn.
"If all these beliefs about romantic love do not withstand much scrutiny, why do many people believe them? The phenomenology of romantic love, especially of RL1, is such that while in it lovers feel and think that their love for the beloved is exclusive and constant, and that their beloved is unique.(...) These facts might help explain why we have these beliefs about romantic love. We might also have them because they make us feel special: being loved because we are unique and irreplaceable, and being loved exclusively and constantly makes us feel valuable, special, important, and, well, loveable. These in turn might help us have or maintain our self-respect, which is important for any working relationship and for our daily comportment (Soble 1990, 67). Still, maintaining our self-respect on the basis of delusional beliefs is not a good idea." [mijn nadruk] (54)
Die laatste zin is echt een 'understatement'. Als jouw zelfrespect en zelfvertrouwen afhankelijk zijn van het vage geklets van anderen die tegen je zeggen dat je uniek en speciaal en onvervangbaar en de enige bent, is dat meer dan een slecht idee. Dan maak je het wel erg gemakkelijk voor anderen om je om de tuin te leiden.
"One way to evaluate sexual activity is by relying on values such as pleasure, excitement, being rewarding, and satisfaction. Before we delve into these values, a short detour is necessary." [mijn nadruk] (191)
Ja, omwegen genoeg in dit boek. Het grootste deel van dit deel gaat over Kant en zijn ideeën over dat seks de ander objectiveert.
""The core moral problem with objectification is that if people are not only objects, treating them only as objects dehumanizes or degrades them by lowering them to a level they should not occupy."(243)
"As we will see in our discussion of Kant, this is a crucial consideration that sets sexual desire and activity apart from other activities. It is indeed here where the discussion of sex and objectification lies." [mijn nadruk] (245)
Maar waarom zou seksuele activiteit anders behandeld moeten worden dan andere activiteiten?
"As much as many people like to accuse Kant of being prudish, anti-sex, a virgin, or in the grip of a religious ethic that made him lose his senses, we must admit that he is right about this. When under the influence of sexual desire, others’ bodies, whether real or imagined, are our target. Given that this is how sexual desire works, the conclusion that it objectifies is inescapable: it makes us treat our sexual partner as an object of desire." [mijn nadruk] (253)
Ik vind dat klinkklare onzin, een dom spel met woorden. Dan ga je ervan uit dat seksueel verlangen alleen maar lichamelijk is en alleen maar uitgaat naar lichamen. Maar hoe zou je een lichaam los kunnen maken van de persoon? Seksuele verlangens zijn altijd ingebed in een veld van betekenissen en anderen zijn dus nooit zomaar alleen een object. Je vrijt met iemand, met een bepaald persoon, niet alleen maar met een lichaam. En dat geldt ook en zelfs voor onenightstands.
Halwani beschrijft terecht de variaties per land, cultuur, historische periode. Het huwelijk is niet één ding.
"Thus, marriage was, and is, not always for love. Indeed, it was rare that people married for love." [mijn nadruk] (329)
"Second, the above historical and cultural variations in marriage show (and so does reason) that there are no conceptual or necessary connections between love, sex, and marriage, three things that are today considered to “naturally” go together (see the conclusion of this book)." [mijn nadruk] (329)
Er is dus veel in te brengen tegen elke verdediging van het huwelijk en zeker tegen de rol die de staat speelt in de handhaving ervan.
"Marriage, in today’s world, is a legal arrangement that involves the state as a third party. It confers a number of legal benefits and responsibilities on married couples, though what these are vary from country to country and even from jurisdiction to jurisdiction in the same country." [mijn nadruk] (364)
"Insofar as the state confers benefits on marital couples not conferred on other people, it might be accused of taking sides in how people ought to live their lives. It is basically sending the message to the people that “The state thinks that marriage is a good thing, and we will support those who participate in it by providing them with many benefits.” But since being married is not a basic, neutral good that people need to lead fulfilling lives, but one that reflects a specific ideology about, say, couple-hood and love, the state would not be neutral in supporting marriage. Thus, according to these critics, the state should not be in the business of marriage (Garrett 2009; Metz 2010). This, too, will prove to be a crucial point." [mijn nadruk] (366)
De conclusie over het huwelijk stond eigenlijk al op p.4-5:
"On the other hand, marriage, insofar as it involves the state in intimate relationships in deep and complicated ways, given all the laws and legal regulations surrounding it, is not always a good thing. It makes divorce a nightmare of a process, often forcing couples to stay together when they should not. Marriage also normalizes people, straitjacketing them into specific ways of life. Marriage also socially discriminates against single people, against people who are in deep, supporting relationships that as of yet receive no help from the state—in the United States: no tax breaks, no zoned housing, no hospital visitation rights, no immigration rights, no health benefits. Marriage is an institution that (unwittingly perhaps) discriminates against singles, against friendships, against other caring relationships. Yet if we reform it to the point of making it just, it becomes unrecognizable. It loses its edge and specialness as marriage." [mijn nadruk] (4-5)
Halwani is dus wel kritisch, maar ook erg voorzichtig in zijn oordeel. Als je ziet wat er op tegen is, kun je volgens mij alleen maar tegen het huwelijk zijn.
Uiteindelijk blijkt dit een typisch academisch boek op het vlak van de filosofie met eindeloze conceptuele analyses, besprekingen van wat andere auteurs schreven, afwegingen van voors en tegens, voorbeelden en tegenvoorbeelden. Academisch is dat goed, maar praktisch zijn het echt vaak zinloze omwegen. Ik denk dan ook niet dat Halwani zijn morele doelen (zie p. 2) met dit boek bereikt.